Duik mee in het archief van de zee
Wist je dat de schelpjes op het strand honderden en soms miljoenen jaren oud zijn? En dat ze je veel vertellen over de gezondheid van de zee? Op 21 maart 2026 kun je op verschillende plaatsen aan onze kust schelpen tellen in het belang van de wetenschap.
De schelpensoorten aan onze kust hebben niet alleen kleurrijke namen,: kokkel, strandgaper, wulk, alikruik, nonnetje, witte boormossel … Dankzij die bewoners van de vloedlijn kunnen we ook terugblikken in de tijd.
Groeiringen tellen
Een schelp bouwen met kalk uit de zee is een werk van jaren. De noordkromp is daarbij kampioen, die kan enkele honderden jaren bouwen aan zijn huisje. Het oudste levende exemplaar dat ooit gevonden werd, klokte af op 507 jaar. Een schelp heeft groeiringen, net als bij een boom. Die worden gevormd doordat een schelp in de zomer sneller groeit dan in de winter.
De pubers van de zee
Als het diertje sterft, stopt de groei uiteraard ook. De schelp zelf blijft wel intact en kan nog duizenden jaren later aanspoelen. Sommige zelfs miljoenen jaren. De schelpen van kokkels behoren vaak tot de oudgedienden. De Amerikaanse zwaardschede is dan weer een nieuwkomer: die dook pas in 1978 op in de Noordzee nadat een Amerikaans schip ballastwater had geloosd met levende zwaardschedes aan boord.
Kleine schatkamers
Voor klimaatwetenschappers zijn schelpen kleine schatkamers. Want de schelpdieren filteren zeewater en slaan stoffen uit hun omgeving op in hun kalk waarmee ze hun schelp bouwen. Door de kalk van jonge schelpen te analyseren, meten wetenschappers onder meer de aanwezigheid van metalen zoals lood of cadmium.
Ook in het kalkskelet van de oude schelpen zit informatie opgeslagen over de watertemperatuur, waterkwaliteit en klimaatverandering. Zo reconstrueren onderzoekers klimaatomstandigheden van miljoenen jaren geleden.
Schelpjes rapen is dus niet alleen leuk en leerrijk. Het is burgerwetenschap in actie. Tel je mee? Trek je wandelschoenen aan, scherp je blik en doe op 21 maart mee aan de Grote Schelpenteldag. Je vindt telposten in Oostende, Nieuwpoort, Blankenberge, De Haan, Westende, Knokke-Heist, Zeebrugge, Bredene, Koksijde en De Panne.
Foto’s: © Annelies Tavernier – VLIZ
